28/05/2021

«Астана Балет» сахнасында «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» балет-эпосы

2-3 шілдеде «Астана Балет» театрының сахнасында биылғы маусымның басты премьерасы – РФ еңбек сіңірген өнер қайраткері Георгий Ковтун қойған «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» (Махаббат туралы дастан) балеті көрсетіледі.

         

Қос ғашықтың ауыр тағдыры жайлы хореографиялық интерпретация қазақтың лиро-эпостық поэмасының желісімен қойылған. Либретто авторлары Георгий Ковтун мен Сәкен Нөгербек. Ұлттық биді классикалық балет пен заманауи техникамен үйлестіре білген балетмейстер ұлттық бояуы қанық, хореографиялық өрнекке бай туынды шығарған.

«Мен классикалық стильді ұстанамын. Бірақ, спектакль қойғанда хореографиялық өнердің барлық түрлерін қолданамын. Яғни, бұл клссикалық би, халық хореографиясы, акробатика, модерн болуы мүмкін. Спектакль мозаика іспетті. Мен – өзіме қажет бояуды қолданамын. Мысалы, бұл базар сахнасы болса, онда мен қазақ халық хореографиясын қолданамын. Егер тылсым күш, ғажайыптар сахнасы болса, гротеск пен акробатиканы қолданамын. Егер құстарды бейнелесем, бұл романтикалық, жеңіл, әсем, әуезді дүние болуы тиіс», - деген ойымен бөлісті қоюшы-хореограф Георгий Ковтун.

              

Романтикалық эпостардың жауһары саналатын «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» жырында – қос ғашықтың тағдыр талайын суреттеліп, алдарынан кездескен түрлі кедергілер баяндалатын оқиға нағыз аңызға айналды. Жырдағы кейіпкерлердің бейнесі, қос ғашық арасындағы сезімнің пайда болып, қасіретпен аяқталуы, өзге де оқиғалар тізбегі әдеби өрнегі толысқан, тұтас дүние. Сюжет желісі махаббатты әспеттеп, кейіпкерлердің іс-әрекеті осы ұлы сезімге бағынып, оқиға осы сезім аясында өрбиді.  

Халық ауыз әдебиетінің туындысы авторлық көзқараспен өріліп, «Астана Балет» сахнасында қайта жаңғырды: екі актілі балет барысында көрермен қауым, феодалдық қауымның қатаң заңына бағынбаған махаббат оқиғасын тамашалайтын болады. Балеттің негізгі сюжеттік желісі үш кейіпкер – Қозы Көрпеш – Баян Сұлу - Қодардың ара-қатынасынан туындаған. Балеттің хореографиялық лексикасы осыған сүйенеді. Жақсылық пен жамандық, махаббат пен өшпенділік, адалдық пен сатқындық тақырыбы қалың көпшілікті әрдайым алаңдатып, маңыздылығын жоймақ емес. Таңдау еркіндігі, махаббат пен өз өміріңді өзіңше қалыптастыру үшін күрес – осы қойылымның негізгі өзегі. Спектакльдегі әр көрерменнің өз лейтмотиві мен пластикалық тілі бар. Қозы Көрпеш пен Баян Сұлудың қасіретке толы оқиғасы – жаныңды жегідей жеген шарасыздық қана емес, мәңгілік махаббат жайлы дастан.

              

Қоюшы-балетмейстер Георгий Ковтун ұсынған «Қозы Көрпеш – Баян Сұлу» эпосының авторлық интерпретациясында классикалық және заманауи балет дәстүрі; қазақ халық биінің өрнегі мен акробатикаға тән элементтер; орындаушылықтың жаңашыл техникасы мен күрделі сценография; кең пішілген бай костюмдер мен көздің жауын алар декорация; ғажайып жарық әсерлері мен Ақтоты Райымқұлованың көкейге қонар музыкасы үйлесім тапқан. Бұл спектакль өте әсерлі. Сана-сезіміңізді дүр сілкіндірері анық.

Спектакль өтетін уақыт: 2-шілде, сағат 19:30. 3-шілде, сағат 18:00.

Премьера Тәуелсіздіктің 30 жылдығы аясында  ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің қолдауымен өткізіліп отыр.